«Ο κλέφτης των τετραδίων»-ΤΖΑΝΝΙ ΣΟΛΛΑ -Εκδόσεις Πατάκη, Νοέμβριος 2025
γράφει η Αγγελική Καραπάνου
Τον Νοέμβριο του 2025 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πατάκη το μυθιστόρημα του Τζάννι Σόλλα «Ο κλέφτης των τετραδίων», σε μετάφραση της Δήμητρας Δότση. Δημοσιεύτηκε στην ιταλική γλώσσα το 2023 με τον τίτλο Il ladro di quaderni κι έκτοτε μεταφράστηκε σε έντεκα γλώσσες. Ο συγγραφέας του Gianni Solla, γέννημα θρέμμα της Νάπολης, έχει δημοσιεύσει τρία ακόμη μυθιστορήματα, επίσης διηγήματα και θεατρικά έργα.
Η ιστορία ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 1942 στη Νότια Ιταλία και συγκεκριμένα στο χωριό Τόρα ε Πιτσίλλι, βόρεια της Καζέρτα στην Καμπανία. Βασικός ήρωας είναι ο Ντάβιντε, ένα φτωχό αγράμματο αγόρι, που γεννήθηκε κουτσό και ταλαιπωρείται από την αναλγησία των γύρω του και τον κοινωνικό ρατσισμό. Το πεπρωμένο του επιλέγει γι’ αυτόν να γίνει από την πολύ τρυφερή ηλικία γουρουνοφύλακας των ζώων της οικογένειάς του. Τα γουρούνια νυχθημερόν είναι οι φίλοι και σύντροφοι του Ντάβιντε, που αγαπά και φροντίζει. Δίνει στο καθένα ξεχωριστό όνομα, τους μιλάει, εξομολογείται τα βάσανα και τα μυστικά του.
Ο πατέρας του Ντάβιντε, ο Φουρτουνά, είναι ένας ταγμένος φασίστας, οπαδός του Μουσολίνι. Η μητέρα του, μια άβουλη γυναίκα κι η αδερφή του, Ροζέττα, ένα χαριτωμένο κοριτσάκι. Το αγόρι κρύβει θυμό για τον πατέρα που τον κακομεταχειρίζεται και δεν τον αφήνει να μάθει γράμματα, αλλά και τη μητέρα, που είναι τόσο ανίσχυρη να πάρει θέση.
Μοναδική φίλη του αγοριού στο χωριό είναι η Τερέζα. Πρόκειται για ένα δυναμικό κορίτσι, που πηγαίνει σχολείο, εργάζεται στο εργαστήρι σχοινοποιίας του πατέρα της και υπερασπίζεται τον αδικημένο Ντάβιντε, απέναντι στον εμπαιγμό των συγχωριανών του. Η Τερέζα ονειρεύεται να φύγει από το χωριό. Ο Ντάβιντε δεν έχει μεγάλα όνειρα. Λαχταρά όμως να μάθει γράμματα κι έτσι κλέβει τετράδια από έναν έμπορο του χωριού κι ασκείται κατά μόνας στη γραφή και την ανάγνωση, με πρώτη του καθοδηγήτρια, την Τερέζα.
Στο χωριό ξαφνικά γίνεται άφιξη τριάντα έξι Εβραίων, μια συνθήκη που θα επηρεάσει καίρια τη ζωή του Ντάβιντε και όχι μόνο. Το αγόρι αρχίζει να κάνει παρέα μ’ έναν όμορφο Εβραίο, τον Νίκολας, τον οποίο αρχικά ζηλεύει και μιμείται. Ο πατέρας του Νίκολας , παλιός δάσκαλος, παραδίδει κρυφά μαθήματα στον Ντάβιντε.
Ο Ντάβιντε, ο Νίκολας κι η Τερέζα καταλήγουν αχώριστοι. Η μορφή της Τερέζας θα συγκινήσει ερωτικά και τα δύο αγόρια. Ο έρωτας θα μπλέξει τους πάντες στο γαϊτανάκι του κι η φιλία των τριών κρίκων της αλυσίδας, θα περάσει από σαράντα κύματα.
Σε μια Ιταλία που παλεύει να σταθεί στις στάχτες του πολέμου, οι βασικοί χαρακτήρες ενηλικιώνονται, δοκιμάζονται οικονομικά και συναισθηματικά κι αλλάζουν ριζικά.
Ο Ντάβιντε μια μέρα το σκάει αναπάντεχα από το χωριό, βρίσκοντας καταφύγιο στη Νάπολη. Για ένα διάστημα κάνει δουλειές του ποδαριού, ώσπου εξελίσσεται σε διάσημο θεατρικό ηθοποιό. Πάντα όμως τον πονάνε τ’ αγκάθια του παρελθόντος, για τα οποία μιλά με τους συγκλονιστικούς αυτοσχέδιους μονολόγους του στο κοινό του…
Θα μείνει τίποτε ανέγγιχτο στην ψυχή και στην καθημερινότητα των ηρώων; Θα ξαναενωθούν τα νήματα του βίου τους; Ποιος ελέγχει τις τύχες τους; Ο αναγνώστης έχει πολλά να δει και να νιώσει.
Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, υπό τη ματιά του κεντρικού ήρωα Ντάβιντε, δίνεται με ζωντάνια, γλαφυρότητα και συναισθηματική ενάργεια. Οι διάλογοι είναι πολύ μεστοί, αληθινοί και παραστατικοί.
Η πλοκή στήνεται σε τρία μέρη. Το πρώτο καταγράφει τη ζωή του Ντάβιντε και των οικείων του στο χωριό, με τις σημαντικές αλλαγές στη ρότα τους μετά την έλευση των Εβραίων. Στο δεύτερο μέρος παρακολουθούμε τις περιπέτειες του Ντάβιντε στον καινούργιο τόπο διαμονής του, τη Νάπολη. Στο τρίτο μέρος βλέπουμε την επιστροφή του ήρωα στο χωριό, εξαιτίας χρωστούμενων του χθες που τον στοιχειώνουν.
Οι τρεις κεντρικοί χαρακτήρες, Ντάβιντε, Νίκολας και Τερέζα, μεταλλάσσονται δραστικά. Ο πάλαι ποτέ αδύναμος Ντάβιντε γιγαντώνεται. Οι άλλοι δύο καλούνται να παίξουν ζόρικους ρόλους. Η μοναξιά καραδοκεί στα βήματα όλων. Πολύ συγκινητικό είναι το δέσιμό τους, ακόμα κι όταν χάνονται μεταξύ τους για χρόνια. Αγάπη κι ανοιχτές πληγές τους κρατούν ομήρους επ’ άπειρον.
Όσοι άνθρωποι βάρυναν την παιδική καρδιά του Ντάβιντε εξαφανίστηκαν συνειδητά από τον μετέπειτα κόσμο του.
Δύο είναι οι πυλώνες που συντελούν στην ωρίμανση και τη μεταμόρφωση του Ντάβιντε. Το κέλευσμα του έρωτα κι η δίψα για γνώση. Το τετράδιο, που γίνεται αντικείμενο λατρείας για τον ανήλικο εκτροφέα γουρουνιών, θα γίνει και το καράβι της ελευθερίας του. Το κλεμμένο τετράδιο εξυψώνεται σε σύμβολο ιερό κι αγαπημένο.
Ένα πολύ ουσιαστικό βιβλίο «Ο κλέφτης τετραδίων» του Τζάννι Σόλλα. Εύχομαι να γνωρίσει πολλές αναγνώσεις!
Περιγραφή
Νότια Ιταλία, Σεπτέµβριος 1942. Στο Τόρα ε Πιτσίλλι, ένα µικρό χωριό βόρεια της Καζέρτα στην Καµπανία, ο µικρός Ντάβιντε περνάει τις µέρες του, ενίοτε και τις νύχτες του, παρέα µε τα γουρούνια που φυλάει. Τα γνωρίζει ένα προς ένα, και το καθένα έχει το δικό του όνοµα. Κουτσός από γεννησιµιού του, ο Ντάβιντε υφίσταται την κοροϊδία των συνοµηλίκων του και τη βαναυσότητα του πατέρα του. Μόνο η Τερέζα, που αγαπάει το διάβασµα, έχει το θάρρος να τον υπερασπιστεί. Ο Ντάβιντε δεν µπορεί να φανταστεί τη ζωή του µακριά από το χωριό. Η Τερέζα, πάλι, δε σταµατάει να επαναλαµβάνει πως θα φύγει µε την πρώτη ευκαιρία – και ο Ντάβιντε ξέρει πως λέει αλήθεια. Η ξαφνική άφιξη τριάντα έξι Εβραίων από τη Νάπολη, εκτοπισµένων από το φασιστικό καθεστώς, θα αλλάξει την πορεία της ζωής τους για πάντα. Ο Νίκολας, µαζί µε την άγρια οµορφιά του, φέρνει έναν άγνωστο κόσµο και αναστατώνει την καθηµερινότητά τους. Ο Ντάβιντε αρχίζει να παρακολουθεί στα κρυφά µαθήµατα µε τον πατέρα του Νίκολας. Κι έτσι ο αναλφάβητος γιος ενός φασίστα µαθαίνει γραφή και ανάγνωση χάρη σε έναν Εβραίο. O Ντάβιντε, η Τερέζα και ο Νίκολας εξερευνούν µαζί την ύπαιθρο γύρω από το χωριό, φτάνοντας µέχρι την πλαγιά του σβησµένου ηφαιστείου, αλλά και τον ανοµολόγητο κόσµο των συναισθηµάτων τους. Το φάντασµα του Νίκολας θα συνοδεύει τον Ντάβιντε όλα τα επόµενα χρόνια στη µεταπολεµική Νάπολη. Kι ο Νίκολας θα είναι αυτός που θα τον οδηγήσει τελικά πίσω στο χωριό, εκεί που άρχισαν όλα…
Βιογραφικό συγγραφέα
Ο Τζάννι Σόλλα γεννήθηκε το 1974 στη Νάπολη, όπου ζει µέχρι σήµερα. Από το 2006 µέχρι το 2011 υπήρξε συνεργάτης της εφηµερίδας Il Napoli. Έχει δηµοσιεύσει διηγήµατα σε ανθολογίες και περιοδικά κι έχει γράψει θεατρικά έργα, καθώς και τα µυθιστορήµατα Airbag (2008), Il fiuto dello Squalo (2012), Tempesta madre (2021). Ο κλέφτης των τετραδίων (Il ladro di quaderni, Εκδόσεις Πατάκη, 2025, μτφρ. Δήμητρα Δότση) πρωτοκυκλοφόρησε στα ιταλικά το 2023 και µεταφράζεται σε 11 γλώσσες.
